> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://erfgoed.app/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Fransmans en Walenmannen
- URL: https://erfgoed.app/story/fransmans-en-walenmannen/
- Published: 2025-04-15T12:39:00.000Z
- Updated: 2026-06-17T13:22:21.000Z
- Author: FAAM
- Tags: Erfgoedverhalen, Werken

Soms is het gras écht groener aan de overkant. In de eerste eeuw na het ontstaan van België in 1830 zochten vele Vlamingen hun geluk elders. Tot wel 200.000 trokken er naar Noord-Amerika. Nog veel meer verlieten huis en haard op zoek naar werk, en vonden dat in Wallonië en Frankrijk. Ze kregen allerlei bijnamen: Walenmannen, Fransmans, ‘*les godverdommes*’ …

![Landverhuizers, Eugène Laermans, 1896 - KMSKA, Antwerpen - © artinflanders.be, foto Hugo Maertens](https://storage.ghost.io/c/f4/16/f4162a4d-727a-468d-b8b7-70c4f5ac2ed7/content/images/2026/04/1-23.webp)

Landverhuizers, Eugène Laermans, 1896 - KMSKA, Antwerpen - © artinflanders.be, foto Hugo Maertens

Ontdek de verhalen van de Vlaamse seizoensarbeider in [het Fransmansmuseum](https://www.toerismekoekelare.be/fransmansmuseum?ref=erfgoed.app) in Koekelare. Het Antwerpse [Red Star Line Museum](https://redstarline.be/?ref=erfgoed.app) vertelt het verhaal van de emigratie naar Noord-Amerika.

**Het beeld van ‘Arm Vlaanderen’ was geboren en bleef eigenlijk tot na de Tweede Wereldoorlog doorwerken.**

![Reisboekje voor de Franschmans, Priester Judocus Van Essche, 1898 - © Bisdom Gent](https://storage.ghost.io/c/f4/16/f4162a4d-727a-468d-b8b7-70c4f5ac2ed7/content/images/2026/04/2-13.webp)

Reisboekje voor de Franschmans, Priester Judocus Van Essche, 1898 - © Bisdom Gent

In de 19de eeuw industrialiseerde België op twee snelheden. De Waalse mijn- en staalbedrijven waren mondiale koplopers. Vlaanderen bleef daarentegen lang overwegend agrarisch en hinkte economisch achterop. Daar kwam nog de hongersnood van 1845-1847 bovenop, veroorzaakt door een aardappelziekte. Het beeld van ‘Arm Vlaanderen’ was geboren en bleef eigenlijk tot na de Tweede Wereldoorlog doorwerken.

Redenen genoeg om uit Vlaanderen te vertrekken. Tienduizenden Vlaamse emigranten werkten vanaf 1850 als bouwvakkers in Parijs. Het noordelijke Rijsel bood jobs aan in de textielfabrieken, er was al snel een wijk die *La Petite Belgique* werd genoemd. In 1891 woonden er bijna een half miljoen Belgen in Frankrijk.

Vooral uit West- en Oost-Vlaanderen, maar ook uit de Zuiderkempen en het Hageland vertrok het werkvolk *en masse*. Ook talloze seizoensarbeiders en dagelijkse pendelaars gingen onder meer in de Franse suikerbietenindustrie of de Waalse mijnen aan het werk.

Er zijn verschillende monumenten voor de Vlaamse seizoensarbeiders, zoals [De Sjouwer](https://nl.wikipedia.org/wiki/De%5FSjouwer?ref=erfgoed.app) in Aalbeke of [De seizoensarbeider](https://standbeelden.be/standbeeld/332?ref=erfgoed.app) in Rillaar.

De Katholieke Kerk bekommerde zich om het zielenheil van de Vlaamse emigranten en seizoensarbeiders. In Parijs werd al in 1862 een ‘Werk der Vlamingen’ opgericht, in Rijsel en Luik niet veel later. Die sociale organisaties moesten de Vlaming vooral in het goddeloze Frankrijk op het rechte pad houden. Er verschenen ook krantjes voor de Vlamingen met titels als *Het Volk der Franschmans* en *De stem uit het vaderland*. Vlaanderen werd pas in de jaren 1960 een echte immigratieregio.

Dit verhaal is gemaakt door Geheugen Collectief voor FAAM - virtueel museum.

[Wandeling: Sporen van de Red Star Line in de stadAntwerpen en Red Star Line zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Miljoenen landverhuizers zijn in Antwerpen gearriveerd en weer vertrokken. Da![](https://storage.ghost.io/c/f4/16/f4162a4d-727a-468d-b8b7-70c4f5ac2ed7/content/images/icon/erfgoedapp_logo-small2-b4ced19e-dd3c-4489-9796-6c2aec1cc6ab.png)ErfgoedAppErfgoedApp![](https://storage.ghost.io/c/f4/16/f4162a4d-727a-468d-b8b7-70c4f5ac2ed7/content/images/thumbnail/4ecc3bbc-37a3-4513-9474-d57980ecee96_thumbnail-813a01d1-8da8-486b-be9e-da722450a9a3.jpg)](https://erfgoed.app/tour/1978/)

[AardappelcrisisMinder dan twee eeuwen geleden, in 1845-1847, woedde er een vernietigende hongersnood op het Europese platteland. In België kostte die het leven aan zo’n 44.000 mensen, vooral in Oost- en West-Vlaanderen. De oorzaak was een toen nog onbekende schimmelziekte, die de aardappel aantastte. De oorspronkelijk uit![](https://storage.ghost.io/c/f4/16/f4162a4d-727a-468d-b8b7-70c4f5ac2ed7/content/images/icon/erfgoedapp_logo-small2-6c28846c-0d84-4a36-816f-abd84af804be.png)ErfgoedAppFAAM![](https://storage.ghost.io/c/f4/16/f4162a4d-727a-468d-b8b7-70c4f5ac2ed7/content/images/thumbnail/aalst-carnaval-1-d99f28e6-7ef2-44ba-ae17-d0e33432a886.webp)](https://erfgoed.app/aardappelcrisis/)